Τι συμβαίνει με τη «μόδα» των νεο-ορθοδόξων στην Αμερική

Κάτι αλλάζει σε μια κατά τα άλλα ήσυχη πλευρά του αμερικανικού χριστιανισμού, που καμαρώνει για το πόσο λίγο έχει μεταβληθεί με το πέρασμα του χρόνου. Ιερείς ανταλλάσσουν ιστορίες για αριθμούς ρεκόρ στις παρουσίες. Παλαιότερα μέλη προσπαθούν, ή αρνούνται, να προσαρμοστούν στο κύμα νέων προσκυνητών. Οι ενορίες αναζητούν τρόπους να διαχειριστούν περισσότερους υποψήφιους πιστούς απ’ όσους μπορούν να εξυπηρετήσουν οι υπάρχοντες κληρικοί.

Σε όλη τη χώρα, η αρχαία παράδοση της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης προσελκύει νέους, ενθουσιώδεις πιστούς, ιδιαίτερα συντηρητικούς νεαρούς άνδρες, αναφέρουν οι New York Times. Τους γοητεύει αυτό που περιγράφουν ως πιο απαιτητική, ακόμα και δύσκολη, εκδοχή του Χριστιανισμού. Αντηχώντας τη ρητορική του "manosphere", πολλοί νέοι προσήλυτοι λένε ότι η Ορθοδοξία τους προσφέρει σκληρές αλήθειες και επιβεβαιώνει την «ανδρικότητά» τους.

«Στην ολόκληρη ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αμερική, κάτι τέτοιο δεν έχει ξανασυμβεί», δήλωσε ο πανοσιολογιότατος πατέρας Άντριου Ντάμικ, ιερέας της Αντιοχειανής Ορθόδοξης Εκκλησίας και συγγραφέας στην ανατολική Πενσυλβάνια, αναφερόμενος στις μεγάλες ομάδες νεαρών που εμφανίζονται σε πολλές ενορίες. «Αυτό είναι εντελώς νέο έδαφος για όλους μας».

Ποιοι είναι οι "Orthobros"

Στις ΗΠΑ, η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι μακράν η μικρότερη και λιγότερο γνωστή από τα τρία μεγάλα χριστιανικά δόγματα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 1% του πληθυσμού, σε σύγκριση με το 40% που είναι Προτεστάντες και το 20% που είναι Καθολικοί. Οι Ορθόδοξοι ναοί στελεχώνονταν ιστορικά από μετανάστες από την Ουκρανία, την Ελλάδα και άλλες χώρες με ισχυρή ορθόδοξη παρουσία. Τα παιδιά τους, γεννημένα πλέον στην Αμερική, συχνά κατευθύνονταν σε άλλες Εκκλησίες.

Ωστόσο, μια «εγχώρια» Ορθοδοξία αναδύεται εντυπωσιακά. Πολλοί από τους νεαρούς Αμερικανούς που γεμίζουν τώρα τα στασίδια γνώρισαν την Ορθοδοξία μέσω «σκληρών» influencers στο YouTube και άλλες πλατφόρμες. Οι επικριτές τους τούς αποκαλούν "Orthobros".

Ένα βράδυ του καλοκαιριού, οι νέοι της ενορίας All Saints στο Ράλεϊ της Βόρειας Καρολίνας συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλιοπωλείο-μπαρ στη βόρεια πλευρά της πόλης. Στο αποκορύφωμα της εκδήλωσης, παρευρίσκονταν μόλις μερικές γυναίκες και πάνω από 40 άνδρες. Οι άνδρες το παρατήρησαν και πίστευαν ότι γνώριζαν τον λόγο.

Η Ορθοδοξία «αγγίζει την ανδρική ψυχή», είπε ο Τζος Έλκινς, φοιτητής του North Carolina State University που συνομιλούσε με άλλους νέους.

«Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η μόνη που πραγματικά εκπαιδεύει σκληρά τους άνδρες και σου λέει: “Αυτό πρέπει να κάνεις”», είπε ο 20χρονος Έλκινς, ο οποίος παρέθετε έναν μάρτυρα του 2ου αιώνα και ανέφερε όρους όπως “μοναρχική επισκοπή”. Μιλούσε με ενθουσιασμό για τη Θεία Λειτουργία, μια πολύωρη τελετή όπου οι παρευρισκόμενοι συνήθως παραμένουν όρθιοι καθ’ όλη τη διάρκειά της - όχι καθιστοί ή γονατιστοί όπως σε άλλες Εκκλησίες.

Η επανάσταση της Gen Z

Η Generation Z ανατρέπει τις προσδοκίες πολλών μελετητών και θρησκευτικών ηγετών, οι οποίοι για δεκαετίες παρακολουθούσαν τη σταδιακή αποθρησκειοποίηση της χώρας, με κάθε γενιά λιγότερο θρησκευόμενη από την προηγούμενη. Ορισμένες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι νεαροί ενήλικες άνδρες ίσως ανατρέπουν αυτή την τάση.

Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι νεότεροι και περισσότερο άνδρες σε σύγκριση με πολλές άλλες χριστιανικές ομάδες. Πάνω από το 60% είναι άνδρες, έναντι 46% των ευαγγελικών, σύμφωνα με το Pew Research Center. Οι Ορθόδοξοι είναι επίσης πολύ νεότεροι, με το 24% των ενήλικων πιστών να είναι κάτω των 30 ετών, έναντι 14% των ευαγγελικών. Τα ίδια ποσοστιαία χάσματα εμφανίζονται και σε σύγκριση με τους καθολικούς.

Ορισμένοι προσήλυτοι επισημαίνουν θετικά ότι η Ορθοδοξία έχει μια πιο «ανδροπρεπή» αίσθηση σε σχέση με άλλες παραδόσεις. Οι ιερείς, που πρέπει να είναι άνδρες και μπορούν να παντρευτούν, έχουν συχνά μεγάλα γένια και πολυμελείς οικογένειες. Η Ορθοδοξία ζητά από τους πιστούς θυσίες όπως η νηστεία, αντί να τους προσφέρει σύγχρονη συναισθηματική μουσική και «θεραπευτικά» κηρύγματα, τα οποία οι επικριτές χαρακτηρίζουν ως τη συνηθισμένη εμπειρία των ευαγγελικών megachurches.

Η νέα δυναμική σε πολλές ορθόδοξες ενορίες συνδέεται με ευρύτερες τάσεις, όπου νέοι άνδρες στρέφονται σε πιο απαιτητικές και πιο «σκληροπυρηνικές» εκδοχές διάφορων χριστιανικών παραδόσεων. Το Pew Research διαπίστωσε φέτος ότι, μετά από χρόνια πτώσης, ο χριστιανικός πληθυσμός στις ΗΠΑ έχει σταθεροποιηθεί τα τελευταία χρόνια, μια αλλαγή που τροφοδοτείται εν μέρει από τους νέους ενήλικες.

Οι influencers που γοητεύουν τους νέους

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο κοινός παρονομαστής στις εκκλησίες που προσελκύουν νεολαία δεν είναι το ύφος λατρείας αλλά η στάση τους απέναντι στο υπερφυσικό. Ο πατήρ Ντάμικ, ο ιερέας στην Πενσιλβάνια, επισημαίνει ότι και ο χαρισματικός Χριστιανισμός, του οποίου η θεολογία περιλαμβάνει πίστη στη θαυματουργική θεραπεία και στη «πνευματική μάχη», έχει επίσης αντισταθεί στην πτωτική τάση της θρησκευτικής συμμετοχής.

Πολλοί προσήλυτοι λένε ότι τους γοητεύει το γεγονός ότι η ορθόδοξη θεολογία και πρακτική παραμένουν ίδιες από τη γέννηση του Χριστιανισμού. Ένα αστείο που κυκλοφορεί με αγάπη στους ορθόδοξους κύκλους λέει: «Πόσοι Ορθόδοξοι χρειάζονται για να αλλάξουν μια λάμπα;» Απάντηση: «Να αλλάξουν; Τι σημαίνει αυτό;»

«Η Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί την ελπίδα εκείνων που επιθυμούν να είναι φυσιολογικοί, υγιείς, αληθινοί και όμορφοι», είπε ο π. Ντέιβιντ Ουίν, ιερέας των All Saints.

Οι διαδικτυακοί influencers, στους οποίους πολλοί νεαροί άνδρες αποδίδουν την εισαγωγή τους στην Ορθοδοξία, μιλούν ανοιχτά για θέματα πολιτικής και πολιτισμού με τρόπο που οι ιερείς των ενοριών συχνά αποφεύγουν. Τείνουν να προωθούν έναν αδιάλλακτο κοινωνικό συντηρητισμό, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την «παραδοσιακή οικογένεια» και αυτό που χαρακτηρίζουν ως «απειλές» από τον φεμινισμό, την ομοφυλοφιλία και τις ταυτότητες φύλου. Επίσης, γενικά είναι αντίθετοι προς το κράτος του Ισραήλ.

Ορισμένες «γωνιές» του ορθόδοξου διαδικτύου δεν είναι απλώς συντηρητικές ή παραδοσιακές, αλλά ανοιχτά ρατσιστικές και αντισημιτικές, με αρκετές ακροδεξιές προσωπικότητες να έχουν μεταστραφεί τα τελευταία χρόνια.